فصل بهار
ماه آزار
فصل بهار روح زمانها است، و اول آن ماه (آزار) است و شمارهی روزهایش سی و یک روز است. در این ماه شب و روز پاکیزه است، زمین نرم میشود، غلبهی بلغم از بین میرود و خون به هیجان میآید. در این ماه غذاهایی که خورده میشود باید سبک و لطیف باشد، غالباً خوراک در این ماه از گوشت و تخم مرغ نیم برشت نباید عاری باشد.
از خوردن سیر و پیاز و ترشی تا اندازهای در این ماه باید پرهیز کرد. نوشیدن مسهل و فصد و حجامت در این ماه پسندیده است.
ماه نیسان
نیسان سی روز است. در این ماه روزها بلند میشود، مزاج فصل بهار در آن نیرومند میشود، خون به جنبش میآید و بادهای شرقی در آن وزیدن میگیرد. در این ماه خوردن کباب و گوشتی که با سرکه به عمل بیاید و گوشت شکار مفید است. عمل مجامعت در این ماه مناسب است. ماساژ بدن در حمام به وسیلهی روغن نیکو است، و آب ناشتا خوردن در این ماه خوب نیست. بوییدن ریاحین و طیب بسیار پسندیده است.
ماه ایار
ایار سی و یک روز است. در این ماه بادها صاف میشود و این ماه آخر فصل بهار است. از خوردن غذاهای شور و گوشتهای سنگین، مانند کلهی حیوانات و گوشت گاو و افراط در خوردن ماست نهی شده و در این ماه صبحگاهان به حمام رفتن بسیار مفید است، و حرکت و تقلای زیاد قبل از غذا پسندیده نیست.
فصل تابستان
ماه حزیران
حزیران سی و یک روز است. در این ماه غلبهی بلغم و خون از میان میرود و دورهی غلبهی مِرّهی صفرا روی میآورد. در این ماه نیز از رنج و زحمت بسیار نهی شده و از خوردن گوشتهای چرب و زیادهروی در مصرف گوشت و بوییدن مشک و عنبر منع کردهاند. خوردن سبزیهای خنک مانند کاسنی و خرفه و خیار گل بسر و خیار چنبر و شیر خشت و میوههای مرطوب و مصرف ترشیها و گوشت برهی ششماهه و هفتماهه تا یکساله و گوشت بز یکساله و مرغهای خانگی و طیهو و درّاج و شیر گاو و ماهی تازه بسیار لازم و نافع
ماه تموز
تموز سی و یک روز است و گرمی هوا در این ماه شدید میشود، آب کم میشود و آب سرد ناشتا نوشیده و چیزهای سرد وتر خورده میشود. غذاهای لطیف سریع الهضم خورده شود، چنانچه درحزیران گذشت و ازگلها و شکوفههای خنک مرطوب خوشبو استفاده شود.
ماه آب
آب سی و یک روز است. بادهای سموم در این ماه شدید میشود، هنگام شب زکام به هیجان میآید، باد شمال شروع به وزیدن میکند، در این ماه مزاج به ترید و چیزهای مرطوب خوردن صالح و سالم میگردد. خوردن ماست نافع است و از مجامعت زیاد باید پرهیز کرد. همچنین با خوردن مسهل، باید رنج و مشقت جوارح را کم کرد و از گلهای خنک بهرهمند شد.
فصل پائیز
ماه ایلول
ایلول سی روز است. در این ماه هوا پاکیزه میشود، تسلط مِرّهی سوداء قوی میگردد. شرب مسهل بد نیست، خوردن شیرینیها و گوشتهای معتدل، مانند گوشت گوسفند یکساله و بزغالهی نر سودمند است. از خوردن گوشت گاو و زیادهروی در خوردن کباب و گوشتهای سرخ کرده و افراط در رفتن حمام باید پرهیز کرد، و از استعمال بوهای خوش معتدل المزاج نباید غافل بود و از خوردن خیار چنبر و خربزهی نارس باید اجتناب کرد. ماه تشرین اول
تشرین اول سی و یک روز است و بادهای مختلف در این ماه میوزد. باد صبا در آن نفس میکشد. در این ماه از فصد و نوشیدن داروها باید پرهیز کرد. مجامعت در آن خوب است. خوردن گوشت پروار چرب و انار میخوش نافع است، و مصرف میوه بعد از طعام مفید است. گوشت با حبوبات مصرف شود. از نوشیدن آب باید کم کرد و به فعالیت جوارح و اعضاء افزود.
ماه تشرین آخر
تشرین آخر سی روز است. در این ماه، باران درشت قطره از نزول باز میماند، در آن از نوشیدن آب هنگام شب نهی شده، از دخول حمام و جماع باید کم کرد، در اول هر صبح جرعهای از آب گرم نوشیدن مصلحت است. از خوردن سبزیهایی مانند کرفس و نعناع و تره تیزک باید اجتناب کرد. فصل زمستان
ماه کانون اول
کانون اول سی و یک روز است. در آن ماه بادهای تند شدید شود. سرمای هوا زیاد میگردد. هر چه در تشرین آخر ذکر شد، در این ماه نیز نافع است. از خوردن خوراکیهای سرد باید حذر کرد. از حجامت و فصد پرهیز نمود. غذاهای گرم بالقوه یا بالفعل باید استعمال کرد.
ماه کانون آخر
کانون آخر سی و یک روز است. در این ماه غلبهی بلغم تقویت میشود و شایسته است ناشتا آب گرم بنوشیم. جماع در آن پسندیده است. سبزیهای گرم مانند کرفس و تره تیزک در آن ماه برای احشاء و اعضای درون شکم مفید است. اول روز به حمام رفتن و ماساژ بدن به روغن و آن چه با آن مناسبت دارد سودمند است. از شیرینی و خوردن ماهی تازه با ماست باید دوری جست.
ماه شباط
شباط بیست و هشت روز است. بادها در آن مختلف میشود و باران زیاد میبارد. گیاه و علف سر از زمین بیرون میآورد. آب در شاخههای درختان جاری میشود. خوردن سیر و گوشت پرندگان و شکار و میوههای خشک شده سودمند است. جماع و حرکت و فعالیت و کار در این ماه بسیار نیکو است. .
دانستنیهای جامع نجوم/ حسین غزالی اصفهانی
