خلاصه دروس مبادی 4 درس مبتدا و خبر ( مسوغات ابتدای به نکره )

درس ششم مبادی ۴

مبتدا و خبر ( مسوغات ابتدای به نکره )

*مبتدا اسم مرفوع خالی از عوامل لفظی است.

گاهی عوامل زائدبر سرمبتدابیایند در این صورت مبتدا لفظا مجرور ومحلا مرفوع می شود.مثل :هل من عالم فی المدینه.(عالم مبتدا لفظا مجرور محلا مرفوع)

*اصل در مبتدا این است که معرفه باشد تا خبر دادن از آن مفید باشد پس اگر نکره هم مفید باشد ابتدا قرار دادن ان جایز است.

*نکره مفید:1. عام 2.خاص.

*شرایط خاص امدن نکره:

1.اگر برای مبتدا صفت بیاید.مثل:خطیب مصقع زارنا.

2.اگر برای مبتدا مضاف الیه ذکر شود.مثل: خیر حلیه حلیه الادب .

3.اگر مبتدا عمل کند در ما بعدش.مثل: رغبه فی الخیر خیر.

4.اگر مبتدا مصغر شود .زیرا یک صفت در خود دارد.مثل: کتیب هذب اخلاقی.

*شرایط عام امدن نکره:

1.زمانیکه می خواهیم عموم افراد را ذکر کنیم.مثل: انسان خیر من بهیمه.

2.زمانیکه مبتدابعد از حروف استفهامی یا نفی بیاید.مثل: هل احد فی الدار.

*تذکر:مجوز های دیگری که مبتدا می تواند نکره بیاید(مسوغات):

1.زمانی که مبتدا بعد از ظرف یا جارومجرور بیاید.مثل: عندی مال.لکل عالم هفره.

2.اگر مبتدا در صدر جمله حالیه باشد.مثل: سرینا و نجم قد اضاء.

3.اگر مبتدا بعد از اذا فجائیه بیاید.مثل :نظرت فاذا نار تلتهم القصر.

*نکته: اذا فجائیه یعنی اذایی که معنای ناگهان میدهد بر سر جمله اسمیه می اید.

4.اگر مبتدا بعد از(لولا) بیاید.مثل: لولا اجتهاد سار الناس کلهم.

5.زمانی که بخواهیم بوسیله نکره نوع بندی کنیم.مثل: الدهر یومان.یوم لک و یوم عتیک.

6.زمانی که بر مبتدای نکره لفظی عطف شود که مسوغ دارد.مثل: طاعه و قول معروف.

7.زمانی که مبتدا معنای دعایی داشته باشد نکره میاید.مثل: ویل للمطفین.

8.زمانی که مبتدا معنای تعجب بدهد نکره می اید.مثل: عجب لزید.

*اصل در خبر این است که نکره بیا ید و مبتدا را وصف کند.ولی وقتی خبر معرفه باشد باید مبتدا هم معرفه بیاید.