مسند و مسند اليه چهارگونه است:

1- يا آن دو، دو كلمه حقيقى است به همان شكل كه در مثالهاى گذشته مى‏نگرى. (العلم نافع و ...)

2- يا آن دو حكما دو كلمه است، همچو «لا اله الّا اللّه ينجو قائلها من النّار» در اين‏عبارت، «لا اله الّا اللّه» مسند اليه و «ينجو قائلها من النّار» مسند است. و اين‏گونه به تأويل مفرد مى‏رود: «توحيد الاله، نجاة من النّار» يعنى: يكتا دانستن خداوند، رهايى يافتن از آتش است.

3- يا مسند اليه حكما كلمه است و مسند، حقيقتا. مانند: «تسمع بالمعيدى خير من ان تراه» در اين مثال، «تسمع بالمعيدى» مسند اليه و حكما كلمه است و «خير» مسند و حقيقتا كلمه است. يعنى شنيدن نام «معيدى» بهتر از ديدن اوست.

4- يا به عكس است يعنى: مسند اليه، كلمه حقيقى است و مسند حكما كلمه است. مثل «الأمير قرب قدومه» كه به معنى «الامير قريب قدومه»: آمدن شاه نزديك است.

مسند و مسند اليه دو ركن جمله، ناميده مى‏شود و هرچه غير از اين دو است، همانگونه كه قبلا گفته شد، قيد زائد، لحاظ مى‏گردد.

دانش معانى در هشت باب و يك بحث پايانى تدوين شده است.

باب اول تقسيم سخن، به خبرى و انشايى در اين باب، سه بحث مطرح است‏

ترجمه حسن عرفان